DIAGNOSTYKA DZIECI I MŁODZIEŻY
Diagnoza psychologiczna dzieci i młodzieży w Krakowie
Dobra diagnoza nie zaczyna się od testu. Zaczyna się od pytania, co dzieje się z dzieckiem i jak najlepiej rozumieć jego funkcjonowanie.
Niepokój o rozwój, zachowanie lub samopoczucie dziecka często narasta stopniowo. Coś się zmienia, trudności utrzymują się mimo starań, a dotychczasowe wyjaśnienia przestają wystarczać. Pomagamy uporządkować te obserwacje i ustalić, jaki zakres diagnozy rzeczywiście ma sens.
KIEDY WARTO SIĘ ZGŁOSIĆ
Najpierw porządkujemy pytanie
Podobne objawy mogą mieć różne przyczyny. Dlatego nie zaczynamy od założenia, że diagnoza ma potwierdzić jedno konkretne rozpoznanie.
Uwaga i samoregulacja
Trudności z koncentracją, impulsywność, nadruchliwość, organizacja nauki lub codziennych zadań.
Rozwój i relacje społeczne
Niepokój dotyczący komunikacji, kontaktów z rówieśnikami, elastyczności zachowania lub przebiegu rozwoju.
Emocje i zachowanie
Lęk, obniżony nastrój, wybuchy złości, wycofanie, zachowania opozycyjne albo nagła zmiana funkcjonowania.
Nauka i funkcje poznawcze
Nierówny rozwój umiejętności, trudności szkolne, pytania o intelekt, pamięć, tempo pracy lub uzdolnienia.
Osobowość nastolatka
Utrwalone trudności w relacjach, obrazie siebie i regulacji emocji, wymagające oceny adekwatnej do etapu rozwoju.
Obraz niejednoznaczny
Gdy dotychczasowe wyjaśnienia są niespójne, wsparcie nie przynosi efektu albo trzeba uwzględnić kilka możliwych przyczyn.
NASZ STANDARD DIAGNOSTYCZNY
Całościowo, różnicowo i z jasno określonym celem
Dobieramy narzędzia do problemu pacjenta, a nie pacjenta do gotowego pakietu. Wynik testu zawsze interpretujemy razem z wywiadem, obserwacją kliniczną i codziennym funkcjonowaniem dziecka.
Uwzględniamy rozwój, emocje, funkcje poznawcze, relacje, rodzinę, szkołę i dotychczasowe formy pomocy.
Rozważamy trudności współwystępujące oraz inne wyjaśnienia podobnych objawów, zamiast skupiać się wyłącznie na jednej hipotezie.
W procesie diagnostycznym współpracują psychologowie, psychiatrzy, psychoterapeuci i pedagodzy — zależnie od potrzeb dziecka oraz celu diagnozy.
JAK WYGLĄDA PROCES
Zakres badań wynika z pytania klinicznego
Diagnostyka rzadko zamyka się w jednym lub dwóch spotkaniach. Jej długość zależy od wieku dziecka, złożoności trudności i tego, jakie informacje trzeba zebrać.
Konsultacja wstępna
Rozmawiamy z rodzicami, a zależnie od wieku także z dzieckiem lub nastolatkiem. Ustalamy, na jakie pytania diagnoza ma odpowiedzieć.
Wywiad i dokumentacja
Analizujemy historię rozwoju, funkcjonowanie w domu i szkole, wcześniejsze opinie, wyniki badań oraz dotychczasową pomoc.
Indywidualnie dobrane badania
Proces może obejmować obserwację, kwestionariusze, badanie funkcji poznawczych i inteligencji, badanie osobowości oraz konsultację psychiatryczną.
Integracja i różnicowanie
Łączymy wszystkie informacje. Sprawdzamy, które wyjaśnienie najlepiej opisuje funkcjonowanie dziecka i czy występują trudności współwystępujące.
Omówienie i pisemna opinia
Przekazujemy wnioski, zasoby i zalecenia w zrozumiałej formie. Po diagnozie zawsze wydajemy opinię.
MOŻLIWY ZAKRES DIAGNOZY
Badamy to, co potrzebne w konkretnej sytuacji
Diagnoza ADHD lub spektrum autyzmu jest częścią szerszej oceny klinicznej. Objawy mogą być nasilane albo naśladowane przez lęk, zaburzenia nastroju, doświadczenia urazowe, trudności rodzinne, problemy ze snem, inne zaburzenia neurorozwojowe czy choroby somatyczne.
Test Stanford–Binet i inne narzędzia dobieramy wtedy, gdy odpowiadają na konkretne pytanie diagnostyczne. Nie każde dziecko potrzebuje pełnego badania inteligencji, tak samo jak nie każdy niepokój o uwagę oznacza ADHD.
CO PO DIAGNOZIE
Wniosek ma pomagać w dalszych decyzjach
Nie kończymy procesu na nazwie rozpoznania. Omawiamy, co jest trudnością, co jest zasobem i jakie działania mają największy sens dla dziecka oraz rodziny.
Podsumowuje wyniki, wnioski i zalecenia. Jej zakres zależy od celu przeprowadzonej diagnozy.
Mogą obejmować konsultację psychiatryczną, psychoterapię, terapię rodzinną, pracę z rodzicami, wsparcie grupowe lub inne oddziaływania.
Jeśli jest to klinicznie zasadne, lekarze mogą wystawić zaświadczenia potrzebne m.in. w poradni psychologiczno-pedagogicznej. Za zgodą rodziny możliwy jest kontakt ze specjalistami szkolnymi.
Gdy rzetelna diagnoza ambulatoryjna nie jest możliwa, rekomendujemy placówkę lub poziom opieki lepiej odpowiadający potrzebom dziecka.
ZESPÓŁ DIAGNOSTYCZNY
Specjaliści pracujący z dziećmi i młodzieżą
W diagnostyce uczestniczą specjaliści o różnym doświadczeniu klinicznym. Dobierając pierwszą osobę, bierzemy pod uwagę wiek dziecka, pytanie diagnostyczne i potrzebny zakres współpracy.
Joanna Boroń-Zysslekarz psychiatra dzieci i młodzieży
Kacper Grochockipsycholog, certyfikowany psychoterapeuta
Aleksandra Potysz-Rzymanpsycholog, terapeuta kognitywny, w trakcie specjalizacji z psychologii klinicznejJustyna Wasilpedagog specjalny, logopedaPiotr Nowaklekarz psychiatra dzieci i młodzieży
NAJCZĘSTSZE PYTANIA
Przed pierwszą konsultacją
Czy trzeba wiedzieć, jakiego badania potrzebuje dziecko?
Nie. Właśnie po to służy konsultacja wstępna. Ustalamy pytanie diagnostyczne i dopiero potem proponujemy zakres spotkań oraz narzędzi.
Ile trwa diagnoza dziecka lub nastolatka?
To zależy od celu, wieku i złożoności obrazu. Rzetelna diagnostyka zwykle wymaga kilku spotkań oraz czasu na integrację informacji. Zakres omawiamy po konsultacji wstępnej.
Czy diagnoza ADHD albo autyzmu może odbyć się na jednym spotkaniu?
Zwykle nie. Podobne objawy mogą wynikać z różnych przyczyn, dlatego potrzebne są wywiad rozwojowy, ocena aktualnego funkcjonowania, odpowiednio dobrane narzędzia i diagnoza różnicowa.
Czy rodzice uczestniczą w procesie?
Tak. Wywiad z opiekunem jest ważnym źródłem informacji. Zakres udziału rodziców oraz sposób rozmowy z dzieckiem dopasowujemy do jego wieku i sytuacji.
Co warto przynieść na pierwsze spotkanie?
Dotychczasowe opinie i zaświadczenia, wyniki wcześniejszych badań, informacje ze szkoły oraz listę aktualnie przyjmowanych leków. Jeśli czegoś brakuje, powiemy, czy będzie potrzebne później.
Czy po diagnozie otrzymamy dokument?
Tak. Po zakończeniu procesu wydajemy pisemną opinię i omawiamy zalecenia. Jeżeli sytuacja tego wymaga, wskazujemy także dalszą ścieżkę leczenia lub wsparcia szkolnego.
Nie musisz zaczynać od wyboru testu
Opisz krótko, co budzi niepokój i dla kogo szukasz pomocy. Pomożemy ustalić, od jakiej konsultacji najlepiej zacząć.