DIAGNOSTYKA OSÓB DOROSŁYCH
Diagnoza psychologiczna dorosłych w Krakowie
Dobra diagnoza pomaga nazwać nie tylko objawy, lecz także mechanizmy, które od lat wpływają na codzienne funkcjonowanie.
Dorośli zgłaszają się do nas z różnych powodów: po sugestii lekarza lub psychoterapeuty, po latach nieskutecznego leczenia, z pytaniem o ADHD, spektrum autyzmu, osobowość albo funkcje poznawcze. Zaczynamy od rozmowy i ustalenia, na jakie pytania diagnoza ma rzeczywiście odpowiedzieć.
KIEDY DIAGNOZA MOŻE POMÓC
Najpierw porządkujemy pytanie
Podobne objawy mogą mieć różne źródła i często nakładają się na siebie. Dlatego nie ograniczamy procesu do potwierdzenia jednej wcześniej wybranej hipotezy.
Uwaga i organizacja
Trudności z koncentracją, planowaniem, kończeniem zadań, pamięcią roboczą, impulsywnością lub przeciążeniem codziennymi obowiązkami.
Relacje i funkcjonowanie społeczne
Poczucie niedopasowania, trudność w odczytywaniu sytuacji społecznych, przeciążenie kontaktami albo pytanie o spektrum autyzmu.
Emocje i nawracające kryzysy
Lęk, obniżony nastrój, wahania emocji, trudności w samoregulacji lub objawy, które nie ustępują mimo dotychczasowej pomocy.
Osobowość i powtarzalne wzorce
Trudności w relacjach, obrazie siebie, podejmowaniu decyzji i radzeniu sobie, które powracają w różnych okresach życia.
Intelekt i funkcje poznawcze
Pytania o pamięć, uwagę, tempo pracy, profil możliwości poznawczych, niepełnosprawność intelektualną albo zmianę dotychczasowego funkcjonowania.
Obraz niejednoznaczny
Gdy kilka rozpoznań wydaje się możliwych, dotychczasowe diagnozy są niespójne albo leczenie i psychoterapia nie przynoszą oczekiwanej poprawy.
NASZ STANDARD DIAGNOSTYCZNY
Całościowo, różnicowo i z jasno określonym celem
Dobieramy metody do pytania klinicznego. Wyniki testów interpretujemy razem z wywiadem, obserwacją, historią rozwoju, aktualną sytuacją życiową oraz dotychczasowym leczeniem.
Uwzględniamy emocje, osobowość, funkcje poznawcze, relacje, pracę, rodzicielstwo, zdrowie somatyczne i wcześniejsze formy pomocy.
Sprawdzamy trudności współwystępujące i inne możliwe wyjaśnienia podobnych objawów — bez sprowadzania całego funkcjonowania do jednej etykiety.
W zależności od potrzeb współpracują psychologowie, psychoterapeuci i lekarze. Za zgodą pacjenta możemy skontaktować się także z prowadzącym specjalistą.
JAK WYGLĄDA PROCES
Zakres badań wynika z pytania klinicznego
Nie każdy proces wygląda tak samo i nie każdy wymaga wszystkich dostępnych narzędzi. Liczba spotkań zależy od celu, złożoności obrazu oraz informacji, które trzeba zebrać.
Konsultacja wstępna
Porządkujemy zgłaszane trudności, pytamy, dlaczego temat pojawia się właśnie teraz i ustalamy, czego pacjent potrzebuje od diagnozy.
Wywiad i dotychczasowa dokumentacja
Rozmawiamy o historii rozwoju, nauce, pracy, relacjach, zdrowiu, wcześniejszych rozpoznaniach, leczeniu i psychoterapii.
Indywidualnie dobrane badania
Proces może obejmować kwestionariusze, obserwację kliniczną, badanie osobowości, inteligencji, uwagi, pamięci i funkcji wykonawczych oraz konsultację psychiatryczną.
Integracja i różnicowanie
Łączymy wyniki z codziennym funkcjonowaniem. Sprawdzamy, które wyjaśnienia są najlepiej uzasadnione i jak poszczególne trudności wpływają na siebie.
Omówienie i pisemna opinia
Przekazujemy wnioski, opisujemy zasoby i ograniczenia oraz wspólnie omawiamy zalecenia dotyczące dalszego leczenia, terapii lub wsparcia.
MOŻLIWY ZAKRES DIAGNOZY
Badamy to, co potrzebne w konkretnej sytuacji
Objawy kojarzone z ADHD lub spektrum autyzmu mogą współwystępować z lękiem, depresją, doświadczeniami urazowymi, zaburzeniami snu, chorobami somatycznymi czy trudnościami osobowościowymi. Bywa też odwrotnie — inne problemy przez lata przysłaniają rzeczywiście występującą trudność neurorozwojową.
Hipoteza pacjenta jest ważnym punktem wyjścia, ale nie przesądza o wyniku. Naszym zadaniem jest sprawdzić ją rzetelnie, uwzględnić alternatywne wyjaśnienia i opisać funkcjonowanie szerzej niż pojedynczy wynik testu.
CO PO DIAGNOZIE
Wniosek ma pomagać w dalszych decyzjach
Diagnoza nie kończy się na nazwie rozpoznania. Ma uporządkować doświadczenie pacjenta i wskazać, jakie działania są potrzebne, możliwe i proporcjonalne do sytuacji.
Podsumowuje przebieg procesu, wyniki, interpretację kliniczną i zalecenia. Jej zakres odpowiada celowi przeprowadzonej diagnozy.
Mogą obejmować konsultację psychiatryczną, psychoterapię, wsparcie psychologiczne, dalsze badania albo inne formy pomocy.
Wnioski mogą pomóc prowadzącemu lekarzowi lub psychoterapeucie zrozumieć, dlaczego dotychczasowe działania nie były wystarczające i co warto zmienić.
Jeżeli rzetelna diagnoza ambulatoryjna nie jest możliwa albo najpierw potrzebne są badania medyczne, mówimy o tym wprost i wskazujemy właściwszą ścieżkę.
ZESPÓŁ DIAGNOSTYCZNY
Specjaliści prowadzący diagnostykę dorosłych
Dobierając pierwszą osobę, bierzemy pod uwagę pytanie diagnostyczne, dotychczasowe leczenie i potrzebny zakres współpracy między specjalistami.
NAJCZĘSTSZE PYTANIA
Przed pierwszą konsultacją
Czy muszę wiedzieć, jakiego badania potrzebuję?
Nie. Konsultacja wstępna służy ustaleniu pytania diagnostycznego. Dopiero po rozmowie proponujemy zakres spotkań i narzędzi. Badania psychologiczne są w większości procesów ważne, ale jeśli pacjent ma aktualne wyniki, nie zawsze trzeba je powtarzać.
Ile trwa diagnoza i ile spotkań obejmuje?
Liczba spotkań zależy od celu, złożoności trudności i posiadanej dokumentacji. Rzetelna diagnostyka zwykle wymaga kilku spotkań oraz czasu na integrację informacji. Wstępny zakres omawiamy po pierwszej konsultacji.
Czy diagnoza ADHD albo autyzmu może odbyć się na jednym spotkaniu?
Zwykle nie. Potrzebne są pogłębiony wywiad, ocena aktualnego funkcjonowania, odpowiednio dobrane narzędzia i diagnoza różnicowa. Jednorazowy wynik testu nie zastępuje pełnej oceny klinicznej.
Czy potrzebne są informacje z dzieciństwa?
W diagnostyce trudności neurorozwojowych historia rozwoju jest ważna. Korzystamy z dostępnych dokumentów i relacji bliskich, ale brak części materiałów nie oznacza automatycznie, że proces diagnostyczny nie ma sensu.
Jak przygotować się do pierwszej wizyty?
Najważniejszy jest opis bieżących trudności, historii leczenia i powodu zgłoszenia właśnie teraz. Warto przynieść wcześniejsze opinie, wyniki badań, wypisy ze szpitala oraz informacje o lekach i przebiegu psychoterapii.
Czy potrzebna jest konsultacja psychiatryczna?
Zależy to od celu diagnozy i obrazu trudności. Jest konieczna przy niektórych diagnozach formalnych, na przykład związanych z orzecznictwem. Jeśli pacjent pozostaje pod opieką psychiatry współpracującego z diagnostą, dodatkowa konsultacja nie zawsze jest potrzebna.
Czy mogę nie zostać zakwalifikowany do dalszej diagnozy?
Tak. Podczas pierwszej konsultacji oceniamy zasadność i możliwość przeprowadzenia rzetelnego procesu. Czasem najpierw potrzebne są badania medyczne albo inna forma pomocy. Wtedy wyjaśniamy powód i proponujemy właściwszy następny krok.
Czy można umówić się na konkretny test, np. ADOS-2, MOXO lub DIVA?
Prowadzimy pełną diagnostykę, a nie pojedyncze testy na życzenie. Narzędzia dobiera specjalista do pytania klinicznego. Obecnie nie posługujemy się ADOS-2 ani MOXO; narzędzia te nie są konieczne do postawienia rzetelnej diagnozy.
Co otrzymam po diagnozie i czy możliwe jest dalsze leczenie?
Po zakończeniu procesu wydajemy pisemną opinię i omawiamy zalecenia. Jeśli odpowiada to potrzebom pacjenta i możliwościom zespołu, dalsze leczenie lub psychoterapia mogą odbywać się w Gabinetach Pomorska. Wskazujemy również odpowiednie miejsca poza gabinetami.
Nie musisz zaczynać od nazwy rozpoznania
Opisz krótko, co utrudnia Ci funkcjonowanie i czego potrzebujesz od diagnozy. Pomożemy ustalić, od jakiej konsultacji najlepiej zacząć.